Dubbele waarheden

Gesprek met Silvia B.

Een exclusief interview met kunstenaar Silvia B. ter gelegenheid van de expositie Stringendo in Odapark Venray.

English >>

Dubbele waarheden

 

Door Ruud Linssen

 

De kracht van Silvia B. deed van zich spreken in een voormalig klooster in Breda. Alles tot dat moment was een zoeken geweest. Kunstdocenten hadden geen raad geweten met een leerling die beeldhouwen en mode wilde verenigen.

Maar in dat klooster begin jaren negentig – waar ze deelnam aan een groepsexpositie – kwam Silvia B. tot haar eerste vondst van formaat. Een beeld van een naakte non die geknield half in de muur van haar cel zit. De Rotterdamse haalt het moment terug: “Ik voelde euforie dat ik dit zo realistisch kon maken. Ook de thrill dat het geen veilig soort kunst was, dat ik op het randje zat.”

Daarna zijn de vondsten in haar kunst zich blijven opvolgen. Stuk voor stuk met autonome kracht, maar ook in grote samenhang. Silvia B.: “Mijn werk speelt zich af in de periferie van de normaliteit. Het is niet extreem bizar. Shockeren vind ik niet prettig, want dan loop je er van weg. Het gaat om de twijfel, daarin ontstaan alle gedachten. Na dat eerste figuratieve beeld ben ik steeds meer de ambivalentie gaan opzoeken. Niet alleen afstoten, maar ook aantrekken. Op school vroeger had het allermooiste meisje rood haar, en zij werd het meest gepest. Dat vond ik toen al fascinerend. Hoe mensen die net buiten de groep vallen, zich staande moeten houden.”

 

Kijken en niet oordelen

 

Met verwondering observeert Silvia B. de alledaagse werkelijkheid. En bedenkt verhalen bij wat ze aan zich voorbij ziet trekken. Een aanhoudende, intense ervaring die zich als vanzelf vertaalt in haar werk. “Kunst is voor mij geen roeping; eerder een neiging. Ik kan op de wereld reflecteren, maar de wereld niet veranderen.”

Hoe verloopt een doorsnee dag voor jou? “Ik ben heel erg visueel ingesteld. Constant aan het scannen. Hoe vormen van auto’s zich ontwikkelen bijvoorbeeld. Passen die vormen bij de tijdgeest; zijn dit de kleuren van nu? Het is een voorbeeld, maar bij alles wat ik zie, vooral bij mensen, vraag ik me heel veel af. Iedereen draagt een levensverhaal bij zich. Kun je het verhaal aan de mimiek aflezen? Of aan de kleding? En, zou ik iets aan die kleding willen veranderen? Zo gaat het door. Misschien begrijp je nu hoe ik een sauna ervaar: als een prachtige mensendierentuin.”

Je ziet de jonge Silvia thuis voor het raam zitten, naar buiten starend. Tot ergernis van de ouders die haar graag hadden zien spelen. Zo is zij in feite nog steeds – met overtuiging. Als een kind kijken, niet oordelen. Maar: “Als je groot wordt, begin je de dubbele waarheden te zien. Dan dringt het besef door dat de zachte jas van je moeder zestig nertsen bevat.” De personages in haar kunst bevinden zich vaak tussen mens en dier. “De beharing zegt in feite: onder het superioriteitsgevoel van de mens zijn wij ook gewoon beesten. Daarmee valt goed en kwaad weg, want dat bestaat niet in het dierenrijk, dat vind ik een geruststellende gedachte.”

 

De rattenkoning

 

Voor Silvia B. zijn er geen begrenzingen in materiaal. “’Kan niet’, bestaat niet voor mij. Alles is op te lossen en ik wil mezelf verbazen in wat ik maak. Hoe kan ik anderen verwonderen als ik dat niet doe?”

Bij het kunstwerk Enigma, onderdeel van de serie Stringendo bij Odapark, ligt verbazing aan de oppervlakte. “Voor Stringendo nam ik de ballerina als metafoor van het ene uiterste van onze beschaving en de rat als het andere uiterste. De rat zien we in Enigma. Het dier staat voor het laagste, maar hij lijkt heel erg op ons. Onder elke stad is nog een stad, denk ik altijd, ook met straten, families, eigen sociale codes. Het onverklaarde fenomeen van de rattenkoning in Enigma wijst daar op; de ratten worden zo gevonden, dood, met de staarten in de knoop. Misschien is het wel zoiets typisch menselijks als een boete, een offer, in elk geval een enigma.”

Stringendo gaat over persoonlijke wording. “De dansers in Stringendo zijn allemaal jong, ze moeten nog iets worden, maar ze zijn gebonden, letterlijk ook: ze hangen aan touwen en banden. Van alle verwachtingen, waaraan je gebonden bent, moet je je ontworstelen. Maar die banden zijn ook je comfort, je thuis. Het gaat in deze serie om de dualiteit tussen wat je moet en wat je wilt. Stringendo is mijn meest persoonlijke reflectie tot nu toe. Ik ben nu vijftig jaar, ik hoef me nergens meer voor te schamen. Wat ik moet, wordt steeds kleiner.”

De ramen van haar atelierruimte zijn indrukwekkend groot. Ze kijken uit over Rotterdam. Nagenoeg elke dag is Silvia B. hier, in haar atelier, van tien uur ’s ochtends tot tien uur ’s avonds. Zo fascinerend als de buitenwereld mag zijn, zo omvangrijk is die wereld ook. “Het uitzicht is heel fijn.”